سایت فنی مهنـدسی آیـنده ســازان خـــودرو

وارداتي بودن سوخت LPG كه مانند بخشي از بنزين مصرفي در كشور از سوي دولت به آن یارانه تعلق مي‌گرفت و همچنين مشكلات عديده‌اي كه در پي استفاده از سوخت مذكور به وجود آمد باعث شد كه اين طرح پس از گذشت پنج سال متوقف شود.
بر اين اساس بسياري از كارشناسان، غيراقتصادي بودن LPG را يكي ديگر از دلايل توقف طرح LPG سوز كردن خودروها دانسته و یارانه دولتي را مانع از پيگيري آن توسط دولت مي‌خوانند.
اما برخي ديگر از كارشناسان با نظر غيراقتصادي بودن LPG مخالفند معتقدند نظام غلط قيمت‌گذاري LPG  كه در گذشته و در حال حاضر ساري و جاري است، موجب غيراقتصادي شدن LPG شده است. اين كارشناسان معتقدند در كشورهايي كه نظام اقتصادي آنها مبتني بر بازار آزاد است استقبال از LPG هر روز گسترش مي‌يابد.
به طور مثال كشور آلمان در يك سال گذشته تعداد جايگا‌هاي ارائه‌‌دهنده گاز LPG را از دو هزار و 200 به سه‌هزار جايگاه افزايش داده و در انگلستان نيز از هزار و 200 به هزار و 892جايگاه افزايش يافته است.
به اعتقاد اين كارشناسان با وجود آنكه قيمت LPG حدود 60درصد قيمت بنزين است، اما منافع جانبي LPG موجب گسترش استفاده از اين سوخت در جهان شده است، اما از ديگر دلايل مخالفان چيست؟ آنها معتقدند استفاده از سوخت LPG كاهش آلودگي محيط‌زيستي را به همراه ندارد. اين در حالي است كه موافقان تاكيد دارند كه بر اساس آمار موجود، ميزان آلودگي خودروهاي LPG نسبت به خودروهاي غير LPG به نسبت قابل توجهي كمتر است.

براساس آزمايشي كه در كشور تركيه صورت گرفته است، خودروهاي غير LPG‌سوز با طي مسافت 12ميليارد و پانصد ميليون كيلومتر در سال باعث ايجاد 68درصد اكسيدهاي ازت (كه از خطرناك‌ترين آلودگي‌ها هستند) شده‌اند و خودروهاي LPG‌سوز با طي 39ميليارد و يكصد ميليون كيلومتر تنها 32درصد، آلودگي ايجاد كرده‌اند. اين امر درخصوص گاز CO نيز صادق است به عبارتي CO خارج شده از خودروهاي LPG‌‌سوز در حد كمتر از 4/1خودرو بنزين‌سوز است، از سويي ميزان هيدروكربن‌هاي اشباع نشده در بنزيني 57/2گرم بر كيلومتر و در مورد LPG‌ اين رقم تنها 99/0گرم است.
گذشته از نظرات موافقان و مخالفان استفاده از گاز LPG‌ مي‌توان به ذكر اين نكته پرداخت كه فوايد استفاده از سوخت LPG‌ موجب شده كه امروزه عالي‌ترين استاندارد محيط‌زيست (استاندارد يورو چهار) براي خودروهاي داراي سوخت LPG‌ در نظر گرفته شود و به همين منظور در حال حاضر كليه كشورهاي اروپايي در حال حركت به سمت استفاده از سوخت LPG‌ هستند.
وزن و فشار مخازن داخل كپسول‌هاي LPG‌ ايراد ديگري است كه مخالفان استفاده از اين سوخت مطرح مي‌كنند اين كارشناسان معتقدند كه مخازن سوخت LPG‌ بيش از حد سنگين بوده كه اين امر موجب افزايش وزن خودرو و بر هم خوردن تعادل ديناميك خودرو خواهد شد. اما براساس آمار موجود وزن مخازن LPG حدود يك و سه دهم مخزن CNG است، همچنين مخزن LPG تقريبا معادل باك خودرو ظرفيت دارد، اما مخزن CNG در شرايط مساوي حدود 4/1 ظرفيت باك ظرفيت دارد. از سوي ديگر فشار در داخل مخزن LPG‌ فشار اتمسفر است در حالي كه CNG. گاز تحت فشار بالا است كه اين امر موجب مي‌شود كه مخازن CNG به روش جوشكاري توليد نشود.ضرر ميلياردي قطعه‌سازان از LPG
طرح L.P.G سوز كردن خودروها كه در اواخر دهه 60 اجراي آن در كشور آغاز شد به دليل عدم ايمني كافي پس از گذشت 5 سال متوقف شد توقف طرح L.P.G سوز كردن خودروها موجب شد كه باز هم بنزين در سبد سوختي كشور يكه‌تازي كند.
اما پس از گذشت دو دهه و تكرار مشكلات تامين بنزين و افزايش آلودگي هوا موجب شد اين بار مسوولان طرح CNGسوز كردن خودروها را به صورت گسترده در برنامه كاري خود قرار دهند.
اما ضرر ميلياردي قطعه‌سازان در تامين قطعات خودروهاي LPGسوز ظاهرا اين بار نيز قطعه‌سازاني را كه به تامين قطعات خودروهاي CNGسوز متعهد شده‌اند، بي‌اطمينان كرده است.
تغيير يكباره سياست دولت و جايگزين CNG به جاي LPG موجب شد كه برخي از قطعه‌سازان مخازن LPGا، 40 تا 50ميليارد تومان متضرر شوند.
اما در طرح CNG به دليل اينكه كشور ما داراي ذخاير غني گاز طبيعي بوده و نيازي به وارد كردن گاز طبيعي به كشور وجود ندارد اين اميد وجود دارد كه اين طرح پس از مدتي به سرنوشت سوخت LPG دچار نشود.
به منظور معرفي دو سوخت CNG و LPG و مزايا و معايب اين دو سوخت گفت‌وگويي داشتيم با برخي كارشناسان صنعت خودرو و كارشناسان سازمان بهينه‌سازي مصرف سوخت كه در ذيل مي‌آيد:
CNG ايمن‌تر از LPG است
فربد زاده كارشناس صنعت خودرو درگفت‌وگو با خبرنگار ما در خصوص دلايل توقف طرح LPGسوز كردن خودروها گفت: LPG يك سوخت وارداتي بود كه دولت سوبسيد قابل توجهي براي واردات آن مي‌پرداخت اما مشكلات بسياري كه براي واردات اين سوخت به وجود آمد موجب شد كه طرح LPGسوز كردن خودروها متوقف شود.
اين كارشناس خودرو معتقد است سوخت LPG به دليل اينكه ارزان‌تر و قابل دسترس‌تر از سوخت CNG است در دنيا كاربرد بيشتري دارد.
به گفته وي به دليل اينكه تعداد كشورهايي كه داراي ذخاير گاز طبيعي در دنيا هستند بسيار اندك است و صادرات CNG به اين كشورها مشكلات بسياري را به همراه دارد بيشتر كشورهاي LPG را به جاي CNG در سبد سوختي خود قرار داده‌اند.
زاوه در خصوص ميزان ايمني دو سوخت LPG و CNG نيز مي‌گويد: ضريب اطمينان براي سوخت CNG خيلي بالاتر از سوخت LPG است و تعداد حوادث به وجود آمده براي گاز طبيعي بسيار كمتر از LPG و حتي بنزين است. وي در ادامه اظهار داشت: LPG در اصل همان گاز مايع خانگي است و در حال حاضر بسياري از مالكان خودروهاي LPGسوز براي شارژ خودروي خود از كپسول‌هاي خانگي استفاده مي‌كنند كه اين امر موجب شده ضريب ايمني اين خودروها به ميزان قابل توجهي كاهش يابد.
با خيال راحت برانيد
عليرضا رهنما، كارشناس مسوول امور بين‌الملل CNG سازمان بهينه‌سازي مصرف سوخت نيز در تفكيك دو سوخت LPG و CNG مي‌گويد: CNG گاز طبيعي فشرده است كه در خانه‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد اين گاز با فشار 200 بار در كپسول‌هاي CNG ذخيره مي‌شود اما LPG همان گاز مايعي است كه در گذشته به صورت كپسول مورد استفاده قرار مي‌گرفت.LPG گاز طبيعي نبوده بلكه محصولي است كه در مرحله پالايش از نفت استخراج مي‌شود و قابليت اشتعال بالايي دارد و در عين حال به دليل اينكه سنگين‌تر از هوا است، قدرت انفجار آن نسبت به CNG بيشتر است.
از سويي ديگر شدت گرفتن طرح دوگانه‌سوز كردن خودروها با CNG و خبر انفجار چند خودرو به دلايل مختلف موجب شد كه مردم خودروهاي CNGسوز را بمب متحركي بدانند كه با كوچك‌ترين ضربه‌اي منفجر خواهد شد. رهنما در خصوص ضريب ايمني خودروهاي گازسوز عنوان مي‌كند: كپسول‌هاي CNG استانداردهاي سخت‌گيرانه‌اي دارند و به هنگام وارد كردن ضربه به وسيله شيرهاي كنترل گاز به صورت اتوماتيك از كپسول خارج مي‌شود كه به اين وسيله امكان انفجار خودرو به صفر مي‌رسد.
وي در ادامه مي‌گويد: حادثه‌هاي كه در چند سال گذشته اتفاق افتاد مويد اين است كه مخازن CNG از ضريب ايمني بالايي برخوردار هستند در حادثه سقوط هواپيمايي C130 در شهرك توحيد خودروهاي بسياري دچار سانحه شدند، اما خودروهاي مجهز به كپسول CNG با وجود انفجار خودرو مخازن آنها كاملا سالم ماندند، همچنين در حادثه آتش‌سوزي پمپ بنزين خيابان 17 شهريور هم به مخازن خودروهاي داراي كپسول CNG نيز هم آسيبي وارد نشد.

رهنما معتقد است، حادثه‌هاي كه طي چند سال گذشته رخ داد، مربوط به خودروهايي است كه به صورت غير استاندارد و غير قانوني دوگانه‌سوز شده‌اند كه چگونگي گازسوز شدن آنها نيز غير قابل پيگيري و نظارت است.
كارشناس مسوول امور بين‌الملل CNG سازمان بهينه‌سازي در پاسخ به اين پرسش كه خودروها پس از گازسوز شدن با چه مشكلاتي مواجه مي‌شوند، اظهار داشت: چون موتور خودروها بر پايه سوخت بنزين طراحي شده دوگانه‌سوز كردن خودروها مشكلات بسياري را براي آنها به وجود مي‌آورد كه شاخص‌ترين آنها افت توان خودرو در حدود 10 الي 15درصد است كه اين مشكل با نصب موتورهاي دوگانه‌سوز برطرف خواهد شد.
افشين بهلولي، مسوول بخش تبديل كارگاهي و تامين مخزن شركت بهينه‌سازي مصرف سوخت نيز در پاسخ به اين پرسش كه مخازن براي ورود به كشور بايد چه استانداردهاي را كسب كند، اظهار داشت: مخازن براي ورود به كشور بايد استانداردهاي ايزو و ايزي آر 110 را از سوي موسسه استاندارد كسب كند تا بتواند وارد كشور شود.
وي در خصوص افت توان خودروهاي گازسوز عنوان كرد: خودروهايي كه در كارخانه گازسوز مي‌شوند افت توان كمتري نسبت به خودروهايي كه در كارگاه‌ها دارند خودروهاي كه در كارخانه گازسوز مي‌شوند با افت 13 تا 14درصد مواجه مي‌شوند، ولي خودروهايي كه به صورت كارگاهي گازسوز مي‌شوند با افت 16 تا 17درصدي و در برخي موارد افت 23درصدي را تجربه مي‌كنند.

 سيستم سوخت رساني LPG

سيستم LPG يكي ديگر از سيستمهاي مي باشد كه در كاهش الودگي تاثير بسزايي دارد LPG و CNGدر كليات با هم مشابه مي باشند اما LPG و CNG در بعضي موارد با هم تفاوت هاي دارند .

مخزن گاز مايع : از مخزن گاز مايع براي نگهداري گاز مصرفي خودرو استفاده مي شود و با توجه به نوع خودرو و حجم موتور ان در ابعاد و اندازهاي متفاوتي طراحي و توليد مي شود بر روي بدنه مخزن گاز مايع پلاك مشخصات مخزن و نيز يك عدد فلانچ براي نصب شير مركب تعبيه شده است مخازن گاز مايع درظرفيتهاي 45 و 60 و 80 و 116 ليتري موجود مي باشد كه معمولا به شكل استوانه يا چنبره اي ساخته مي شود.
مخزن هاي 60 ليتري كه بيشتر مورد مصرف دارند داراي وزن خالي 26 كيلو گرم بوده و وزن انها در هنگام كه پر از مايع هستند در حدود 54 كيلو گرم مي باشد ساختمان انها كه بشكل استوانه اي مي باشد داراي ابعاد 840 در 315 ميليمتر مي باشد مخازن گاز مايع را معمولا در صندوق عقب خودرو با دو عدد پايه و دو
عدد بست كمر بندي و قلاب محكم مي نمايند .
● طول مخزن گاز مايع بايد در حدود 20 ميليمتر كوتاهتر از فاصله بين سطوح جانبي بدنه خودرو در محل نصب مخزن باشد .
● محل نصب گاز مايع بايد داراي استحكام لازم باشد روي شاسي و يا نزديك ان از محلهاي مناسب نصب مخزن گاز مايع مي باشد .
●سطوح تماس مخزن با بستهاي كمربندي بايد بوسيله عايقهاي ضربه گير محافظت شود .
● مجراي تهويه مخزن بايد حداقل 150 ميليمتر از سيستم تخليه گازهاي خروجي فاصله داشته باشد .
● بستهاي كمربندي بايد مجزا و با فاصله مناسب از هم نصب گردند .
●روش نصب مخزن نبايد بگونه اي باشد كه باعث بوجود امدن تنش اضافي در پوسته مخزن شود .
● محل نصب مخزن نبايددر مجاورت مناطق با حرارت بالا و منابع توليد جرقه باشد .
●اگر از مخزن گاز مايع در فضاي باز مانند قسمت بار وانت بارها استفاده مي شود بايد از پوشش فلزي براي محافظت از ان استفاده شود.
●مخزن گاز مايع بايد طوي نصب شود كه محور طولي ان عمود بر محور طولي خودرو باشد .
●بهتر است كف مخزن مايع با بدنه خودرو تماس نداشته باشد و در صورت لزوم مي توان از صفحات لاستيكي استفاده نمود.
● اتصال زمين سيستم گاز خودرو نبايد در مجاورت مخزن و متعلقات ان قرار داشته باشد .
●محل نصب مخزن بايستي بگونه اي باشد كه از جمع شدن رطوبت و ايجاد خوردگي جلوگيري شود .
●كليه پيچها و بستهاي محكم كننده مخزن بايستي در مقابل ارتعاشات خودرو مقاوم بوده و شل نشوند .
● محكم كردن بيش از اندازه تسمه هاي مخزن منجر به خم شدن پايه هاي تلسكوپي مي شود كه بايداز اين كار اجتناب كرده و در بازرسي هاي دوره اي از عدم وجودآن مطمئن شوي.

شير مركبmulti valve (LPG)

اين شير بر روي گاز مايع نصب گرديده و داراي اجزا مختلفي است كه هر يك داراي وظايف جداگانه اي مي باشد .

شير اطمينان safety valve (LPG)1-

در صورتي كه فشار داخل مخزن از 25 بار فراتر رود اين شير عمل كرده و گاز را با جريان مناسبي به بيرون هدايت مي كند.

شير يك طرفه (LPG)- 2

در هنگام سوخت گيري گاز مايع اين شير اجازه ورود گاز را به داخل مخزن داده و از خروج گاز از داخل مخزن به بيرون جلوگيري مي كند اين كار بوسيله يك ساچمه و فنر انجام مي شود هنگامي كه لوله پركن جايگاه سوخت گيري را وارد مجراي سوخت گيري خودروي خود مي نماييم فشار گاز ورودي بر نيروي فنر
پشت ساچمه غلبه كرده و گاز وارد مخزن مي شود و پس از خروج لوله پركن فشار فنر ساچمه را به جلو رانده و راه خروج گاز بسته مي شود .

(LPG)3- شير دستي قطع جريان گاز

دو عدد شير دستي جهت باز و بسته كردن مسير ورودي و خروجي گاز در نظر گرفته شده است كه در مواقع ضروري مانند عمليات تعمير يا تست دوره اي مي توان انها را بصورت دستي باز وبسته كرد .

شير قطع جريان ناگهاني (LPG) excess flow valve 4 -

در مواردي كه جريان گاز مايع خروجي از مخزن بطور ناگهاني افزايش يابد اين شير مسير خروج گاز از مخزن را مي بندد اين عمل در تصادفات ناحيه عقب خودرو كه محل نگهداري مخزن گاز مايع مي باشد از خروج گاز مخزن جلوگيري مي كند و ايمني را افزايش مي دهد اين شير تا زماني كه فشار دو طرف ان به حد معيني نرسد همچنان بسته مي ماند به همين دليل به هنگام عمل كردن ان يك جريان ضعيف گاز خروجي شير مركب وجود دارد كه براي ايجاد تعادل فشار دو طرف شير طراحي شده است .

شير خروجي گاز مخزن (LPG) 5-

اين شير در مسير خروجي گاز مخزن قرار گرفته و بوسيله ان گاز مايع از مخزن خارج مي شود.

شناور (LPG)float 6-

اين شناور كه داراي يك استوانه از جنس فوم و يك بازوي فلزي است درون مخزن گاز مايع قرار گرفته است و همراه با افزايش يا كاهش سطح گاز درون مخزن حركت نموده و بوسيله يك اهن رباي دائمي كه بر روي ان تعبيه شده است عقربه نشاند هنده سطح ميزان گاز درون مخزن را حركت مي دهد .

شير قطع جريان 80 درصد (LPG) 7-

بدلايل ايمني هرگز نبايد بيشتر از 80 درصد حجم مخزن را پر كرده به همين دليل تجهيزاتي را قرار داده اندكه پس از پر شدن 80 درصد حجم مخزن بطور خودكار مسير گاز مايع به درون مخزن را ببندد.

عقربه نشاندهنده سطح گاز درون مخزن level pointer (LPG) 8-

اين عقربه از طريق اهنرباي شناور حركت كرده و ميزان گاز درون مخزن را نشان مي دهد .

سنسور سطح گاز درون مخزن level gauge sensor (LPG) 9-

در اين مدار با حركت عقربه نشاندهنده سطح گاز ميان دو سنسور سيگنالي به مدار كليد انتخاب سوخت ارسال مي شود كه با روشن و خاموش كردن پنج ديود نوري سطح گاز درون مخزن را به اطلاع راننده مي رساند .

در پوش شير مركب يا محفظه ضد گاز gas-tight cover (LPG)

اين درپوش از جنس پلاستيك بوده و محفظه شير مركب را گاز بندي مي نمايد تا در صورت بروز نشتي احتمالي مانع خروج گاز از شير مركب شود اين درپوش داراي دو مجراع گردش هوا مي باشد كه بوسيله لوله خرطومي به دو عدد چپقي پلاستيكي متصل است اين چپقي ها در سورخهايي كه كف صندوق عقب خودرو ايجاد مي شود نصب گرديده و از طريق گردش هوا به درون خرطومي و درپوش شير مركب امكان تهويه هوا تخليه هرگونه نشتي احتمالي گاز را بوجود مي اورد .

رگولاتور يا فشار شكن يا تبخير كننده (LPG)

رگولاتور وظيفه دارد گاز درون مخزن را براي استفاده در موتور از حالت مايع به گاز تبديل كرده و فشار ان را تا حد فشار اتمسفر كاهش دهد . رگولاتور در مسير گاز خروجي مخزن گاز مايع پس از شير برقي قرار گرفته است شير برقي گاز بين مسير خروج گاز از مخزن و رگلاتور قرارگرفته و در حالت عادي بسته است
و راه ورود گاز به رگولاتور را مي بندد در حالتي كه راننده كليد انتخاب را در وضعيت استفاده از گاز مايع قرار دهد اين شير برقي فعال شده و مسير گاز بدون رگولاتور را باز مي كند درون اين شير برقي يك فيلتركاغذي وود دارد كه از ورود ناخالصي ها بدرون رگولاتور جلوگيري مي كند .

1-ورودي گاز مايع (LPG)-
ازاين دريچه برنجي گاز مايع وارد اتاقك اول رگولاتور مي شود .
2-اطاقك مرحله اول frist stage room (LPG)
در اين اتاقك يك ديافراگم و شيطانك و شيطانك متصل به ان وجود دارد كه توسط يك فنر فشار گاز ورودي به اين اتاقك به ميزان مناسبي كاهش يافته و تبخير مي شود در تبخير كننده هاي 100 كيلو وات فشار خروجي در حدود 0.7 تا 0.8 واحد فشار بار مي باشد .
3-شير برقي رگولاتور (LPG)
اين شير برقي در مسير بين اتاقك مرحله اول و دوم قرار گرفته است به عبارت ديگر به هنگامي كه شيربرقي گاز بسته يا باز است اين شير نيز بسته يا باز مي باشد اين شير برقي جهت افزايش ضريب ايمني سيستم گاز سوز بكار برده شده است و از ورود ناخواسته گاز به موتور جلوگيري مي نمايد .
4-اتاقك مرحله دوم SECOND STAGE ROOM (LPG)-
گاز مايع پس از تبخير شدن و كاهش فشار در مرحله اول از طريق شير برقي رگولاتور وارد اتاقك مرحله دوم مي شود فضا و ديافراگم اين اتاقك از اتاقك مرحله اول بزرگتر بوده و فشار گاز داخل ان در حدود فشار اتمسفر مي باشد متناسب با مكش ايجاد شده توسط موتور ديافراگم مرحله دوم مجراي ورودي گاز
به اين اتاقك را توسط شيطانك متصل به ديافراگم باز و بسته نموده و گاز نياز موتور را فراهم مي كند .
5-اتاقك گردش اب گرم hot water room (LPG)
براي تبخير شدن گاز مايع در اتاقك مرحله اول از گرماي اب خنك كننده موتور استفاده مي شود اب گرم ازطريق دو عدد شيلنگ و چپقي به اتاقك گردش اب گرم و رگولاتور وارد و خارج شده و گرماي مورد نياز براي تبخير شدن گاز را از طريق تبادل حرارتي با اتاقك مرحله اول فراهم مي كند .
6-پيچ تنظيم دور ارام IDLE ADJUSTMENT (LPG)
توسط اين پيچ ميزان گاز مورد نياز موتور در حالت دور ارام تنظيم مي شود.
7-پيچ تنظيم حالت شتاب گيري خودرو (LPG)
سرعت حركت ديافراگم اتاقك مرحله دوم بايد متناسب با فشردن پدال گاز و مكش موتور به همين منظوربر روي شيطانك مرحله دوم يك فنر تعبيه شده است كه بوسيله پيچ الني سرعت حركت ديافراگم مرحله دوم قابل تنظيم خواهد بود.
8-روجي گاز مايع (LPG)
از اين دريچه برنجي گاز مايع براي مصرف در وتور از رگولاتور خارج مي شود .

شير برقي بنزين (LPG)

اين شير در مسير لوله بنزين بين پمپ بنزين و كاربراتور خودرو قرار گرفته و در حالت عادي بسته است و زماني اين مسير را باز مي كند كه راننده كليد انتخاب سوخت را در وضعيت بنزين قرار دهد زيرا اين شير برقي يك شير دستي بنام شير يكسره باي پس وجود دارد كه در موارد ضروري مانند
مواقعي كه امكان فعال كردن هيچيك از شيرهاي برقي گاز و بنزين توسط كليد انتخاب سوخت وجود نداشته باشد مسير بنزين با بستن اين شير يكسره باز خواهد شد .

مخلوط كننده يا ميكسر (LPG)

وظيفه ميكسر مخلوط كردن نسبت مناسبي از هوا و گاز براي مصرف در وموتور مي باشد اين قطعه بر روي كاربراتور نصب مي شود و بر حسب شكل دهانه كاربراتور و نوع عملكرد ميكسر و حجم موتور در انواع مختلف طراحي مي شود .

پيچ حداكثر جريان (LPG)

توسط اين پيچ حداكثر جريان گاز مورد نياز در دورهاي بالا پيش از ورود به ميكسر تنظيم مي شود .

پر كن refueling point(LPG)

پر كن وسيله ايست كه از طريق اتصال تلمبه گاز به ان گاز مايع به درون مخزن جريان يافته و عمل سوختگيري انجام مي شود اين وسيله يك شير يك طرفه بوده و تنها امكان ورود گاز به داخل مخزن رامي دهد.

كليد انتخاب سوخت change – over switch (LPG)

توسط اين كليد مي توان نوع سوخت مصرفي خودرو را از گاز به سوخت دوم خودرو يا بلعكس تغيير و ازميزان گاز موجود در مخزن اطلاع يافت اين كليد داراي يك مدار الكترونيكي بوده و از بخشهاي زير تشكيل گرديده است

1-كليد انتخاب سوخت (LPG)

با استفاده از اين كليد مي توان نوع سوخت مصرفي خودرو را انتخاب كرد اين كليد با فرمان دادن به شير برقي گاز شير برقي بنزين و شير برقي رگولاتور انها را متناسب با سوخت انتخابي مورد نظر راننده باز و بسته مي نمايد .
به هنگام تغيير سوخت از گاز به بنزين و يا بلعكس فرمانهاي ارسالي به شير برقي متفاوت مي باشد. بدين ترتيب كه فرض مي كنيم خودرو در حال استفاده از سوخت گاز است و مي خواهيم از سوخت بنزين استفاده نماييم در اين حالت چنانچه مستقيماشير برقي گاز را ببنديم و شير برقي بنزين را باز كنيم خودرو
خاموش خواهد شد زيرا پياله بنزين كاربراتور خالي از سوخت بوده و براي پر شدن ان نياز به زمان كوتا مي باشد لذا در اين حالت كليد انتخاب سوخت چند لحظه هر دو شير گاز و بنزين را فعال كرده و سپس بطور خودكار شير برقي گاز را مي بندد با اين نوع تغيير سوخت از خاموش شدن خودرو جلوگيري خواهدشد اگر بخواهيم سوخت مصرفي را از بنزين به گاز تغيير دهيم در اين حالت چنانچه مستقيما شير برقي بنزين را ببنديم و شير گاز را باز كنيم موتور به حالت لرزش مي افتد (خفه كردن موتور ) زيرا خودرو از سوخت بنزين استفاده مي كرده و به همين دليل پياله كاربراتور مقداري بنزين خواهد داشت كه پس از فعال شدن شير برقي گاز در واقع موتور از هر دو سوخت بنزين و گاز استفاده خواهد كرد لذا موتور خفه كرده و خاموش خواهد شد
براي جلوگيري از اين مشكل بايد اجازه دهيم سوخت درون پياله كاربراتور كاملا خالي شده و سپس از سوخت گاز استفاده كنيم بنابراين به هنگام تغيير سوخت از بنزين به گاز كليد انتخاب سوخت فرمان بسته شدن هر دو شير برقي بنزين و گاز را مي دهد و تا زماني كه بنزين كاربراتور مصرف شود اين حالت ادامه
خواهد داشت پس از ان شرايط جهت استفاده موتور از سوخت گاز فراهم مي شود .

2- نشانگر سطح گاز مخزن level indicator (LPG)

اين نشانگر تعدادي ديود نوري سبز و قرمز دارد كه هر يك از چراغهاي سبز رنگ نشان دهنده سطح معيني از گاز درون مخزن مي باشد چراغ قرمز رنگ تنها زماني روشن مي شود كه گاز درون مخزن رو به اتمام باشد به هنگام پر بودن مخزن تمام چراغهاي سبز رنگ روشن شده و هر بار كه حجم گاز به نسبت معيني كاهش مي يابد يكي از چراغهاي سبز رنگ خاموش مي شود .

3-مدار ساسات (LPG)

زماني كه خودرو از سوخت گاز مايع استفاده مي كند و با باز كردن كليد استارت خودرو شير برقي گاز بطور خودكار باز مي شود و براي چند ثانيه گاز بدون ميكسر و كاربراتور جريان مي يابد و سپس مدار فرمان الكتريكي بستن گاز را ادامه داده و شير برقي گار را غير فعال مي كند بدين ترتيب پيش از استارت
زدن مقداري گاز جهت روشن شدن اوليه موتور فراهم مي شود .

4-مدار قطع گاز (LPG)

در حالتي كه موتور با سوخت گاز كار مي كند ممكن است به هر دليل خودرو خاموش شود و بدليل انكه كليد مصرف سوخت باز است برق داخل سيستم شده و باز بودن شير برقي گاز مي تواند موجب نشت گاز در محوطه موتور و بروز حادثه شود به همين دليل در مدار الكترونيكي كليد سوخت يك مدار حفاظتي طراحي شده است كه به محض خاموش شدن موتور شير برقي گاز را غير فعال نموده و مسير جريان گاز را مي بندد.

LPG چيست؟

گاز مايع (LPG) Liquefied Petroleum GAS
گاز مايع كه بصورت مخفف LPG ناميده مي شود معمولاً عمدتاً از دو تركيب هيدروكربني پروپان و بوتان با فرمول شيميايي C4H10, C3H8 تشكيل شده است. بوتان خود شامل دو تركيب ايزوبوتان ونرمال بوتان است. LPG كه معمولاً در برخي نقاط دنيا به نام تركيب عمده آن، پروپان، نيز شناخته مي شود بعنوان محصول فرعي فرآيندهاي تصفيه و توليد گاز طبيعي و پالايش نفت خام توليد مي شود. LPG در آمريكا عمدتاً از 90% پروپان، 5/2% بوتان و هيدروكربنهاي سنگين و مقدار كمي نيز اتان و پروپلين تشكيل شده است. گاز مايع فاقد رنگ، بو و مزه است و بطور كلي زيان آور نيست ولي در صورتيكه حجم زيادي از آن استشمام گردد باعث بيهوشي خواهد شد. به منظور آگاهي از نشت گاز مايع تركيبات گوگرد دار بنام مركاپتان شامل "اتيل مركاپتان" و "متيل مركاپتان" به گاز مايع افزوده مي شود. LPG در شرايط فشار و دماي عادي بصورت گاز است و تحت فشار atm10-8 ، اجزا آن به مايع تبديل مي شود. بنابراين نگهداري و حمل و نقل اين محصول به سادگي امكان پذير است. البته تركيبات LPG براي مكانهاي مختلف و در فصول مختلف متفاوت است. براي مثال گاز مايع ارائه شده به مصرف كنندگان در ايران در فصول مختلف بين (90-50) درصد بوتان و (50-10) درصد پروپان و تا 2% تركيبات سنگين تر مثلاً پنتان دارد. به علت كيفيت سوخت گاز مايع LPG و كاهش انتشار آلاينده ها، استفاده از اين سوخت در جهان به صورت فزاينده اي مورد توجه بوده و در كشورهاي مختلف مانند ايتاليا (با 1500000 خودرو)، ژاپن، امريكا، انگليس استفاده از اين سوخت جايگزين مورد حمايت و تشويق دولتها مي باشد.
مزاياي LPG شامل در دسترس بودن ( دركشورهاي توليد كننده)، ايمني، نياز به تغييرات جزيي در موتور خودروها و بازدهي مناسب سوخت مي باشد. جهت مايع نمودن، اين گاز در فشار حدود 8 تا 10 اتمسفر در مخازن فلزي با استحكام مناسب ذخيره مي شود. چون اين مخازن مجهز به شير قطع جريان در صورت نشت از خطوط انتقال سوخت هستد استفاده از آنها ايمن تر از بنزين مي باشد.
LPG به موتور محفظه احتراق به صورت بخار وارد مي شود، لذا روغن را از ديواره سيلندرها نمي شويد، يا در شرايط سرد بودن موتور، روغن را رقيق نمي كند. همچنين، مواد آلاينده مانند اسيد سولفوريك، ياذرات كربن را وارد روغن موتور نمي نمايد.
بنابراين موتورهايي كه با سوخت گاز مايع كار مي كنند هزينه تعميرات و نگهداري كمتري خواهند داشت. چون LPG داراي عدد اكتان بالا حدود (RON=105) مي باشد قدرت موتور يا بازدهي سوخت بدون افزايش ضربه در موتور، با افزايش ضريب تراكم قابل افزايش است.

معايب LPG:
در مقايسه با بنزين، LPG داراي محتواي انرژي (energy content) كمتر است، لذا مخزن سوخت بايد بزرگتر از مخزن بنزين بوده و بعلت اينكه مخزن تحت فشار مي باشد سنگين تر خواهد بود و هزينه خودروهاي با سوخت LPG بين 2000 –1000 دلار گرانتر از خودروهاي بنزيني مي باشد. البته قيمت LPG در سطح جهاني تقريبا" مشابه قيمت بنزين است.
با توجه به اينكه گاز مايع بعنوان محصول فرعي پالايشگاههاي گاز و نفت توليد مي شود لذا فراواني منابع آن كاملاً محدود است. لذا بعنوان راه حل اساسي در كاهش الودگي و جايگزيني سوخت در بسياري از نقاط جهان نمي تواند مطرح باشد.
به لحاظ ايمني، چون گاز پروپان سنگين تر از هواست در صورت نشت، بصورت لكه روي سطح زمين باقي مانده و در آبهاي زيرزميني نيز نفوذ مي كند. امكان شعله ور شدن آن روي سطح زمين نيز هست. لذا از اين حيث بايد در حمل و نقل و حين استفاده، نهايت دقت در جلوگيري از نشت LPG صورت گيرد.
از ساير معايب اين سوخت مي توان به افت قدرت موتور در موتورهاي تبديلي به ميزان 10-15 درصد و عدم توانائي مناسب موتور در عبور از سربالائي ها اشاره نمود.
در موتورهاي تبديلي اگر موتور به طور مناسب تبديل نگرديده باشد در تابستانها گاز بصورت خشك سوخته و باعث جوش آمدن موتور مي گردد. و در زمستان نيز براي شروع و استارت موتور داراي مشكل بوده و بايد با بنزين موتور تبديلي روشن گردد.

انتشار گازهاي آلاينده:
از ديدگاه زيست محيطي استفاده از LPG بصورت استانداردداراي كمترين چرخه حيات انتشار گازهاي گلخانه اي در مقايسه با ساير سوختهاي تجاري است. پتانسيل كاهش اوزون با استفاده از اين سوخت به نصف بنزين كاهش مي يابد، همچنين انتشار هيدروكربنهاي نسوخته 3/1 اكسيدهاي نيتروژن 20%، منواكسيد كربن 60% در مقايسه با بنزين كاهش مي يابد

گاز طبيعي مايع (LNG)
گاز طبيعي چنانچه در فشار اتمسفر تا دماي F º260- سرد شود، به حالت مايع تبديل مي شود. LNG شامل بيش از 95 درصد متان و درصد كمي اتان و پروپان و ساير هيدروكربورهاي سنگين تر است. ساير تركيبات و ناخالصي هاي گاز طبيعي مانند اكسيژن، آب، گازكربنيك و تركيبات گوگردي طي فرآيند سرد كردن از گاز طبيعي جدا شده و گاز طبيعي در حالت مايع بدست مي آيد. البته LNG تا حد 100 درصد متان خالص نيز قابل دستيابي است. حجم LNG 600/1 حجم گاز طبيعي و دانسيته آن 42/0 دانسيته آب است. اين ماده، مايعي بي بو، بي رنگ و غير سمي است و نسبت به فلزات يا ساير مواد حالت خورندگي ندارد. LNG وقتي تبخير يا با هوا تركيب شود در دامنه غلظت 5 تا 15 درصد مي سوزد. LNG يا بخار آن در محيط و فضاي باز حالت انفجاري ندارد. كليه آزمايشات انجام شده و خواص LNG، ايمن بودن اين سوخت را كاملاً تائيد مي كند زيرا نشت مايع LNG يا ابربخارات آن به محض تماس با زمين يا در اثر حرارت محيط به سرعت در هوا تبديل به گاز شده و چون در اين حالت از هوا سبك تر است در محيط پراكنده و منتشر مي شود. LNG در وهله اول براي خودروهاي سنگين ديزلي (HEAVY DUTY VEHICLE) كاربرد دارد. به لحاظ ارزش حرارتي و دانسيته انرژي، مشابه سوخت ديزل (گازوئيل) هست.
LNG در دماي ºF260- و فشار اتمسفريك در حالت مايع اشباع ( در دماي جوش مايع) است. بنابر اين مانند هر مايع در حال جوش چنانچه در فشار ثابت نگهداري شود (حتي با افزايش حرارت) در دماي ثابت خواهد ماند.
مادام كه بخار LNG از مخازن خارج مي شود (boil off)، دماي مخزن ثابت مي ماند. اجزاء سيستم خودروهاي با سوخت LNG:
از لحاظ انتقال سوخت به موتور، مشابه موتورهاي با سوخت CNG است و سوخت به صورت بخار وارد موتور مي شود. فرق اساسي بين موتورهاي CNG, LNG در نحوه نگهداري و تحويل سوخت است.
مخازن ذخيره LNG دوجداره مي باشند و براي فشار كاري حداكثر تا 230 psi يا 16bar طراحي شده است. اين مخازن داراي لوله و اتصالات لازم براي خارج كردن گاز در صورت افزايش فشار ( با توجه به انتقال حرارت از محيط به مخزن) و يا انتقال سوخت در زمان مصرف هستند. اين مخازن مجهز به سيستم اعلام پايان سوخت گيري (پرشدن مخزن) نيز هستند. موتور خودروها گاز را در فشار 4 الي 9 بار (60-120 psi) مصرف مي كند.
معايب استفاده از LNG:
بسياري از مردم به استفاده از مواد در دماهاي پايين عادت نداشته لذا نياز به آموزش خاصي در زمينه استفاده از سوخت در دماي خيلي پايين هست.
در ايستگاههاي سوخت گيري خطوط انتقال گاز از مخزن به خودرو ( شامل لوله ها شيرآلات و وسايل اندازه گيري) جهت انتقال LNG در حالت مايع بايد پيش از شروع ، سوخت تا دماي ºF 260- سرد شوند در غير اينصورت منجر به تبخير بخشي از سوخت مي شود.
- حداكثر پرشدن مخزن دوجداره Cryogenic تا حد ماكزيمم ظرفيت، امكان پذير نيست زيرا به اندازه لازم فضاي خالي در بالاي سطح مايع جهت تبخير يا جوشيدن مايع بايد در مخزن در نظر گرفته شود.
مزاياي استفاده از LNG:
دانسيته انرژي بالاتري نسبت به سوختهاي گازي دارد، زيرا به شكل مايع ذخيره مي شود. مسافت پيمايش بيشتر و وزن كمتر مخازن ذخيره، استفاده از آن را در خودروهاي كوچكترامكان پذير مي سازد. سرعت سوختگيري بالا به نحوي كه در خودروهاي بزرگ زمان سوختگيري 4 الي 6 دقيقه مي باشد (10 الي 40 گالن در دقيقه). ارزيابي و كنترل تركيب سوخت با دقت بالايي امكان پذير است و با توجه به اينكه LNG توليد شده براي خودروها تا 99 درصد متان دارد، لذا كنترل و تعيين مناسب تركيب سوخت بازدهي موتور و سوخت را نيز افزايش مي دهد.

LPG پرقدرت و كم خطرتر از CNG

بعد از اجراي طرح سهميه بندي بنزين از چند ماه گذشته استفاده از گاز مايع LPG براي دومين بار بين مردم رايج شد

بخشي از خودروهاي كشور 20 سال گذشته LPG سوز شدند و هم اكنون نيز با تمديد هر 6 ماه يك بار كارت سوخت هاي خود از شركت بهينه سازي مصرف سوخت اقدام به دريافت گاز از جايگاه هاي LPG در سطح استان تهران مي كنند.
گاز سوز كردن خودرو با گاز مايع LPG طي چند سال گذشته گسترش زيادي نداشت و جاي خود را به گاز CNG داده بود.
با سهميه بندي بنزين هزينه بالاي CNG سوز كردن خودروها به صورت آزاد و زمان برشدن، دولتي بودن آن موجب شد تا استفاده از گاز مايعLPG دوباره بين مردم شايع شود.

گاز مايع LPG قابليت نصب بر روي انواع خودروهاي سبك و سنگين را دارد.
 قدرت اين نوع گاز در خودرو برابر با بنزين بوده و از نظر پيمايش نيز 3 برابر گاز CNG و برابر بنزين است.
تركيباتي كه از طريق احتراق گاز CNG حاصل مي شود موجب خوردگي سيلندر خودرو مي شود در حالي كه احتراق گازLPG چنين مضراتي را براي خودرو به همراه ندارد.
 استفاده ازLPG در خودرو كاملا بي خطر بوده چرا كه تراكم و فشار داخلي آن در سيلندر خودرو كم تر از CNG است.
اين در حالي است كه با وجود مزاياي زياد گاز LPG تبليغات CNG در كشور بيشتر بوده و خودروهاي جديد از نوع CNG گاز سوز مي شوند.
هزينه گازسوزكردن خودرو با CNG، آزاد 700 تا 800 هزار تومان، و دولتي كه البته ماه ها و شايد هم سال و اندي طول مي كشد بين 70 تا 80 هزار تومان است و هزينه گاز سوز كردن خودرو به LPG بين 300 تا 400 هزار تومان است.
شايد يكي از دلايل تمايل دولت به CNG سوز شدن خودروها سادگي حمل و نقل آن است چرا كه گاز CNG به صورت لوله كشي به جايگاه ها انتقال مي يابد و با دستگاه هاي مربوط تجزيه مي شود در حالي كه LPG همچون بنزين با تانكرهاي ويژه حمل مي شود.